Odlewanie elementów do modeli redukcyjnych z żywic poliuretanowych – cz. 2

Wykonanie modelu przestrzennego

W części pierwszej opisałem wykonanie modelu płaskiego – jednostronnego. Trochę inaczej ma się odlewanie elementów przestrzennych w formach zamkniętych.

Kiedy potrzeba nam odlać jakiś element, który ma formę przestrzenną, to najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie formy zamkniętej.  Co należy rozumieć pod pojęcie elementu przestrzennego. Może to być na przykład figurka, podstawa działka lub zwykła moneta jednozłotowa. Odlewy takie, z zastosowaniem kauczuku silikonowego, od lat stosuje w modelarstwie redukcyjnym. Można praktycznie, do co lepszych jakościowo zestawów modeli plastikowych wykonanych metodą wtrysku, dokupić tak zwane „żywice”, czyli zestawy pozwalające na lepsze i wierniejsze wykonanie modelu, czyli jego zwaloryzowanie w stosunku do pudełkowego oryginału.

Produkcja elementów odlewanych z żywic poliuretanowych, zaowocowała również pojawieniem się na rynku modelarskim, zestawów modelarskich całkowicie wykonanych jako odlewy żywiczne, bardzo często można spotkać modele bardzo dobrej jakości, a przede wszystkim modele unikatowych jednostek.

Najprościej mówiąc w części 1, opisałem jak można zrobić odlew luku rewizyjnego stosowanego w żaglówkach. W tym odlewie interesowała nas tylko jedna jego strona. Druga była gładka i została przyklejona do pokładu modelu. Teraz weźmy, na przykład, odlanie modelu wspomnianej monety jednozłotowej. Według opisanego sposobu oblejemy jej jedną stronę, na przykład awers, ale bez jej tylnej strony, czyli rewersu. Oczywiście można osobno zrobić, w analogiczny jak w uprzedni sposób, odlew drugiej strony modelu przytoczonej tu złotówki i skleić ze sobą obie części w jeden model monety. Jest jednak prostsza metoda pozwalająca za jednym razem odlać całą monetę.

Aby się do wykonania takiego odlewu zabrać, trzeba się najpierw zastanowić, w jaki sposób będziemy tę formę zalewali żywicą i w jaki sposób będzie z wnętrza formy wychodziło powietrze. Trzeba przemyśleć, czy ustawić model w formie pionowo, czy pod jakimś kątem w stosunku do pionu. To jest bardzo ważna czynność. Kiedy już wiemy jak trzeba ustawić model w formie pamiętajmy, że będzie on niejako zawieszony w pewnej przestrzeni  powietrznej, którą później wypełni kauczuk. Otóż najprościej jest wykorzystać do tego kanały wlewowe i odpowietrzające, które są niezbędne do prawidłowego odlewania w formach zamkniętych. W opisywanym przypadku postanowiłem zrobić formę, wykorzystując jako model odlany wcześniej w otwartej formie, luk rewizyjny.

Luk najlepiej będzie ustawić w formie pionowo. Ponieważ ma on okrągły kształt, to w takim ułożeniu najniżej położonym elementem modelu, jest jego dolna krawędź. Dlatego w tym miejscu powinien znajdować się otwór kanału, którym będzie się wlewała do właściwej części formy, żywica.

Taki sposób wypełniania wnętrza formy żywicą zapewnia w naturalny sposób wypychanie powietrza z formy. Aby to powietrze mogło się swobodnie i do końca uwolnić z formy, kanał odpowietrzający musi się znajdować w najwyżej położonym fragmencie modelu, co później zostanie odtworzone w formie.

Aby uzyskać pewne nadciśnienie, jakie należy wywrzeć na żywicę, aby się wlała do formy, od dołu należy kanał wlewowy tak ukształtować, aby wykorzystać zjawisko naczyń połączonych.

Otwór kanału wlewowego powinien znajdować się powyżej górnej krawędzi modelu. Do tej samej krawędzi powinien sięgać kanał odpowietrzający. W takiej konfiguracji ustawienie kanałów i modelu wewnątrz formy, zapewnia prawidłowe wypełnienie formy, bez możliwości zamknięcia wewnątrz bąbli powietrza. Żywicę do formy będziemy wlewać do czasu, aż pojawi się ona w kanale odpowietrzającym, co świadczy o tym, że cała forma została wypełniona kauczukiem.

Wymieszaną, gotową do odlewania żywicę, trzeba wlewać bez przerwy, równym, małym strumieniem, do momentu gdy pojawi się ona na końcu kanału odpowietrzającego.

Bąbel powietrza w odlewie to często wada eliminująca odlew z jego wykorzystania w modelu dlatego podczas odlewania nie wolno robić przerw we wlewaniu żywicy do formy.

Kanały, wlewowe i odpowietrzające, wykonałem z cienkich pasków spienionego PCV . Kanał wlewowy powinien  mieć zawsze większy przekrój niż kanał lub kanały odpowietrzające. Jest to podyktowane gęstością żywicy.

W opisywanym przykładzie, kanały wlewowy i odpowietrzający, przykleiłem do modelu, a następnie drugie ich końce, do jednej płytki w ten sposób, by model stał na tych kanałach, jak na nóżkach. Płytka ta będzie stanowiła dno pudełka, do którego wlejemy kauczuk, czyli model będzie się w formie znajdował w pozycji odwróconej o 180 stopni w stosunku do pozycji w jakiej będzie zalewany.

Model z doklejonymi kanałami i płytką stanowiącą dno pudełka

Na całość nałożyłem i szczelne ścianki boczne. Tak przygotowany model zalałem kauczukiem. Po jego utwardzeniu, wyjąłem z środka kauczuk z zalanym w jego wnętrzu modelem.

Nałożone ścianki boczne i…

model zalany kauczukiem

Następnym krokiem jest odpowiednie rozcięcie formy, usunięcie z jej wnętrza modelu i ewentualne usunięcie zbędnych nadlewów. Rozcinanie rozpoczynamy od tych elementów, które dotykały obudowy formy. W naszym przypadku to były zakończenia kanałów wlewowego i odpowietrzającego.

Rozcinając formę na części nigdy nie uzyskamy gładkiej powierzchni. Nie należy się ty absolutnie przejmować, a wręcz przeciwnie. Wskazane jest nawet aby brzegi formy rozcinać tak aby linia cięcia miała kształt fali lub zygzaka. Taki sposób rozcięcia, ułatwia potem idealne złożenie ze sobą obu połówek formy. Można oczywiście zrobić teoretycznie prościej, czyli do modelu do odlewania dokleić tylko kanał odpowietrzający, a kanał wlewowy wyciąć nożem, w jednej z połówek formy, po jej rozcięciu. Rzeczywiście jest to teoretycznie prostsze, ale wycięty nożem kanał nie będzie nigdy miał równych krawędzi i utrzymanie stałego jednakowego przekroju poprzecznego będzie bardzo trudne. Dlatego lepiej jest zastosować pierwszy wariant wykonania obu kanałów.

Rozcięta forma i…

gotowy model z wypełnionymi kanałami, które należy odciąć

Gotowe części formy unieruchamiamy, najlepiej w pudełku w którym była ona zalewana kauczukiem, lub wykonać usztywnienie z gipsu, jak przy formach otwartych. Tylko że w przypadku form zamkniętych trzeba będzie to gipsowe usztywnienie zrobić dzielone na minimum dwie części, tak aby cała kauczukowa forma dała się łatwo w nim umieścić i wyjąć. Jeśli połówki formy są wystarczająca sztywne, można je owinąć taśmą klejącą. Należy unikać gumek, ponieważ mogą one pokrzywić elementy formy.

Po utwardzeniu się żywicy, formę otwieramy, wyjmujemy gotowy odlew wraz z żywicą jaka wypełniła kanały. Następnie odcinamy tak zwane nadlewy i po oszlifowaniu miejsc gdzie kanały łączyły się z modelem, mamy element gotowy do dalszych pra, czyli ewentualnego wycyzelowania, położenia podkładu i malowania.

Poszczególne etapy opisanego sposobu wykonywania odlewów od momentu zrobienia modelu odlewu do umieszczenie  gotowego elementu na modelu widoczne są na zdjęciach.

 

Michał Daranowski

Oceń ten artykuł

Możesz zaznaczyć dwie odpowiedzi, lub dodać swoją własną

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. more information

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Zamknij